ElaraClub
NL
Zintuigen en seizoenen5 min

Zintuiglijke wintertips voor autistische en ADHD-volwassenen

Door Elara

In het kort

Hoi, ik ben Elara. Ik ben autistisch en heb ADHD, en mijn winter begint vaak met een sok die niet goed zit en een koude badkamer.

De winter kan veel zijn voor je zintuigen. Kriebelende laagjes. Strakke boordjes. Nat haar. Koude vloeren. Regen en wind tegelijk. En heel weinig licht.

Deze gids gaat niet over doorbijten. Hij gaat over het koude seizoen laten passen bij jouw zintuigen. Begin met wat je vandaag het meest dwarszit. Sla over wat niet bij je past.

Tik op een deel om het te openen.

1Merk op hoe de winter voor jou voelt

Veel autistische en AuDHD-mensen merken het eerst aan hun zintuigen als het koud wordt. Veel mensen met ADHD merken het eerst aan hun energie en focus. Allebei zijn ze echt.

Het kan helpen om jezelf een paar zachte vragen te stellen:

  • Wat wordt er moeilijker voor mijn zintuigen als het koud is? Denk aan kleding, huid, geluid en licht.
  • Wat gebeurt er met mijn energie of focus als de dagen kort zijn?
  • Wat is één ding dat de winter nu al een beetje vriendelijker voor me maakt?

Je antwoorden zijn informatie. Je behoeften zijn echt, niet moeilijk doen.

2Vind kleding die goed voelt op je huid

Probeer eens op te schrijven wat goed voelt en wat niet. Je kunt kijken naar stoffen zoals wol, fleece of katoen. Denk daarna aan naden en labels, strak of los, licht of zwaar, te warm of te koud, en nat of vochtig.

Misschien voelt fleece bijvoorbeeld prima, maar voelt wol als schuurpapier. Dat is handig om te weten.

Kies dan twee of drie veilige outfits en draag die steeds opnieuw. Minder keuzes betekent minder verrassingen voor je huid. Koop als het kan dubbel wat werkt.

Elke dag dezelfde veilige kleren dragen is een strategie, geen falen. Wil je dezelfde outfit nog een keer aan? Dat mag. Het is jouw uniform.

3Stap langzaam over op winterkleding

Langzaam overstappen geeft je lichaam tijd om te wennen. Zo kun je het rustig aanpakken:

  • Pak vandaag één winterkledingstuk en draag het een uurtje thuis. Meer niet.
  • Was opgeborgen of nieuwe kleding voordat je het draagt, en knip de labels eruit.
  • Wissel één laag tegelijk, verspreid over een paar dagen.
  • Houd een of twee lichtere stukken binnen handbereik.
  • Leg je winterkleding op een plek waar je het kunt zien.

Het kan helpen om van tevoren te bedenken wat je doet als iets na een paar keer proberen nog steeds niet goed voelt.

En als een laag overdag jeukt of kriebelt, trek hem dan uit en doe je veilige laag aan. Voelen je sokken niet goed? Wissel ze. Niet doorzetten.

4De deur uit in kou, regen en wind

Een kort lijstje bij de deur kan veel helpen. Kijk eerst naar het weer en denk dan alleen aan het stukje dat je nodig hebt. Regen en wind samen kunnen veel zwaarder zijn dan elk apart.

  • Altijd: sleutels, telefoon, portemonnee, en een koptelefoon of oordopjes.
  • Kou: dunne laagjes die je binnen kunt uittrekken, warme sokken waarvan je al weet dat ze goed voelen, en alleen de muts, sjaal of handschoenen die je verdraagt.
  • Regen: een waterdichte jas of paraplu, schoenen die droog blijven, en reservesokken in je tas.
  • Wind: een capuchon of muts die blijft zitten, en iets om je oren en nek te bedekken.
  • Alle drie tegelijk: een waterdichte laag bovenop, een warme laag eronder, en vertrek tien minuten eerder.

Als je vastloopt bij de deur, lees het lijstje dan regel voor regel. En als het kan wachten, is het oké om vandaag binnen te blijven.

5Een rustigere winterdouche

Koude lucht, nat haar en water dat van temperatuur verandert, kunnen veel zijn. Met een plan hoef je niet op het moment zelf te beslissen.

  • Warm eerst de badkamer op. Doe de deur dicht en laat het warme water een paar minuten lopen.
  • Leg een handdoek, een warme badjas en je kleren binnen handbereik voordat je eronder stapt.
  • Doe je stappen elke keer in dezelfde volgorde.
  • Droog je haar meteen, voordat je het koud krijgt. Een handdoek, een föhn of een warme muts kunnen allemaal werken.

Op zware dagen is een minimale versie prima. Gebruik een warm washandje voor je gezicht, oksels en kruis. Het telt.

6Licht, energie en donkere dagen

Korte, donkere dagen kunnen je energie en stemming naar beneden halen. Kies een of twee ideeën die haalbaar voelen:

  • Doe de gordijnen open zodra je opstaat.
  • Zet felle lampen aan terwijl je je klaarmaakt.
  • Eet je ontbijt of drink je koffie bij een raam.
  • Ga rond het middaguur tien minuten naar buiten, ook als het bewolkt is.
  • Zit of werk bij een raam, of maak een rustige wandeling bij daglicht.

Koude, donkere dagen kosten meer energie. Het kan helpen om te bedenken hoe aankleden, wassen of naar buiten gaan eruitziet op een lage dag, een gewone dag en een goede dag. Het minimum telt ook.

Dit is geen medisch advies. Voel je je twee weken of langer de meeste dagen somber, vertel het dan aan iemand die je vertrouwt en praat met je huisarts. Vraag je huisarts ook om advies voordat je een daglichtlamp probeert.

De winter is lang, en sommige weken zijn zwaarder. Je kunt hier altijd naar terugkomen, op elke dag, zonder schuldgevoel en zonder iets in te halen.

Vraag jezelf gewoon: wat is het kleinste wat ik vandaag kan doen? Misschien zijn het warme sokken. Misschien is het vijf minuten bij een raam. Dat is genoeg.