In het kort
- 1Voor veel mensen kan praten soms moeilijk zijn, bijvoorbeeld bij overprikkeling.
- 2Met een kaart kun je zonder woorden om hulp vragen.
- 3Kaarten dichtbij houden en uitleggen aan anderen kan helpen.
Hoi, ik ben Elara. Sommige dagen worden mijn woorden gewoon stil. Ik weet wat ik nodig heb, maar ik krijg het niet over mijn lippen.
Klinkt dat bekend? Dan is deze gids voor jou. Hij gaat over een klein, eenvoudig idee. Je kunt een kaart laten zien in plaats van de woorden uit te spreken. Je kunt het vandaag al proberen, zelfs met alleen een pen en wat papier.
Dit is een praktisch idee om uit te proberen. Het is geen medisch advies, therapie of diagnose.
Tik op een deel om het te openen.
1Als woorden verdwijnen
Veel autistische mensen en mensen met ADHD merken dat praten op bepaalde momenten moeilijk wordt. Dat gebeurt vaak als je overprikkeld bent of in een shutdown zit.
Vanbinnen denk je misschien nog helder. Maar spreken kan ver weg voelen. Iets uitleggen voelt als te veel.
Op zulke momenten heb je misschien nog steeds iets nodig. Misschien heb je rust nodig. Misschien ruimte. Misschien hulp. Met een kaart kun je erom vragen zonder het uit te hoeven leggen.
2Maak vandaag een paar eenvoudige behoeftekaarten
Je hebt niets bijzonders nodig om te beginnen. Een paar stukjes karton of papier en een pen zijn genoeg.
Het kan helpen om in groepen te denken. Hier zijn vijf soorten behoeften waarvoor je misschien kaarten wilt maken:
- Basisbehoeften: zoals "Ik heb water nodig" of "Ik heb een pauze nodig."
- Communicatie: zoals "Praten is nu moeilijk" of "Geef me even een moment."
- Zintuigen: zoals "Het is te luid" of "Ik heb rust nodig."
- Hulp en veiligheid: zoals "Ik heb hulp nodig" of "Blijf alsjeblieft bij me."
- Herstel: zoals "Ik heb even tijd voor mezelf nodig" of "Het gaat goed, ik rust alleen even."
Houd de woorden kort en duidelijk. Eén idee per kaart is in één oogopslag het makkelijkst te lezen.
Sommige mensen gebruiken graag een andere kleur voor elke groep. Zo vind je snel de juiste kaart, ook als je hoofd wazig voelt.
3Laat ruimte voor je eigen woorden
Jouw behoeften zijn van jou. Sommige passen niet op een kant-en-klare kaart.
Daarom kan het helpen om ook een paar lege kaarten te bewaren. Je kunt er een invullen als je een behoefte opmerkt die steeds terugkomt.
Misschien heb je bijvoorbeeld vaak nodig dat het licht wat zachter wordt gezet. Of dat iemand je een berichtje stuurt in plaats van belt. Schrijf het op als je je rustig voelt, zodat het klaarligt voor een moeilijker moment.
4Houd een paar kaarten dichtbij
Een kaart helpt alleen als je erbij kunt. Probeer er een paar in je tas of portemonnee te bewaren.
Je hoeft niet elke kaart mee te nemen. Kies gewoon de kaarten die je het vaakst pakt.
Je telefoon kan ook werken. Sommige mensen bewaren graag één kaart per scherm. Dan kun je hem openen, je telefoon omdraaien en hem laten zien. Niet zoeken, niet door een lange lijst scrollen.
Nuri, mijn kleine roze otter, zou haar lievelingskaart in haar zakje stoppen, naast haar glimmende steentje. Eenvoudig en dichtbij.
5Help de mensen om je heen het te begrijpen
Kaarten werken het best als de mensen om je heen weten wat ze zijn. Het kan helpen om ze op een rustige dag te laten zien.
Je kunt een klein portemonneekaartje bij je hebben met iets als: "Soms kan ik niet praten. Dan laat ik je misschien een kaart zien."
Sommige mensen schrijven ook een kort communicatieprofiel. Dat is een pagina waarop je deelt hoe je communiceert en wat je helpt. Je kunt daarin bijvoorbeeld opnemen:
- hoe praten voor jou voelt als je overprikkeld bent
- hoe mensen kunnen merken dat je ruimte of rust nodig hebt
- wat voor hulp fijn voelt, en wat niet
Dit delen met een vriend, een familielid of een huisgenoot kan moeilijke momenten een beetje minder eenzaam maken.
6Een kaart gebruiken op het moment zelf
Als praten moeilijk wordt, kan het plan heel eenvoudig zijn:
- Pak je tas, portemonnee of telefoon.
- Zoek de kaart die past.
- Laat hem zien.
Dat is alles. Je hoeft verder niets te zeggen. Een kaart laten zien is een echte manier van communiceren.
De eerste paar keer voelt het misschien vreemd. Dat is oké. Het kan met oefening makkelijker worden, voor jou en voor de mensen om je heen.
Ik zie het graag zo. Simon de rode panda houdt misschien "Ik heb rust nodig" omhoog, en Jasper de hamster knikt alleen en zet de muziek zachter. Geen vragen nodig.
Je verdient manieren om begrepen te worden, ook als woorden niet komen. Een paar kleine kaarten kunnen een groot, zacht verschil maken. Begin met één of twee, en kijk hoe ze voelen.
ElaraClub