In het kort
- 1Een sensorische tas in je handbagage kan elke reis helpen.
- 2Schrijf vooraf op wat je doet als het te veel wordt.
- 3Plan rust na je reis; bijkomen hoort bij het plan.
Hoi, ik ben Elara. Ik ben autistisch en heb ADHD, en ik weet hoe luid en fel een reisdag kan voelen. Treinen, vliegtuigen, drukte, wachten. Het kan veel zijn.
Reizen is op verschillende manieren zwaar. Voor veel autistische mensen zijn geluid en veranderingen het moeilijkste. Met ADHD zijn het vaak het wachten en dingen vergeten. Met AuDHD is het vaak allebei. Niets daarvan is falen.
In deze gids deel ik het plan dat ik zelf graag had gehad. Het betekent minder verrassingen, meer rust en echt tijd om daarna bij te komen. Je hoeft niet alles te doen. Kies het deel dat jou het meest helpt.
Tik op een deel om het te openen.
1Weet wat jou overprikkelt
Als je weet wat jou overprikkelt, wordt de rest van het plan makkelijker. Een paar woorden zijn genoeg. Vraag jezelf bijvoorbeeld:
- Wat overprikkelt mij het meest als ik reis? Dat kan geluid zijn, licht, drukte, geuren of wachten.
- Waar word ik het snelst rustig van?
- Wat wil ik dat personeel of mijn reisgenoten over mij weten?
Denk daarna aan je reis, van je voordeur tot de eerste nacht weg. Het huis uit gaan. Naar het station of het vliegveld. De beveiliging. Wachten. De reis zelf. Aankomen. De eerste nacht.
Schrijf bij elk deel op wat lastig kan zijn en wat zal helpen. Losse woorden zijn prima. Bijvoorbeeld: "Beveiliging: drukte. Hulp: koptelefoon."
2Pak eerst een sensorische tas in
Als je maar één ding doet, begin dan hier. Een sensorische tas is snel ingepakt en helpt bij elke reis, ook een korte. Pak hem als eerste in en houd hem bij je, niet in het ruim.
- Geluid en licht: een koptelefoon of oordopjes, opgeladen en in hun hoesje. Een zonnebril of een pet met een klep. Een rustige playlist of podcast, gedownload.
- Lichaam en eten: veilig eten waarvan je weet dat je het kunt eten. Een lege waterfles om na de beveiliging te vullen. Een zachte extra laag voor koude of lawaaiige plekken. Je gewone medicatie, in je handbagage.
- Rust: een knuffel of troostvoorwerp, of een friemelding. Iets vertrouwds om te doen, zoals een boek, een spelletje of een puzzel. Een opgeladen powerbank en een kabel.
- Papieren: tickets en ID altijd in hetzelfde vakje. Een briefje met je plan en belangrijke telefoonnummers.
Dit is geen medisch advies. Voor vragen over medicatie tijdens de reis, zoals het tijdstip van innemen in een andere tijdzone, kun je terecht bij je arts of voorschrijver.
De rest van het inpakken kan in kleine stapjes. Je hoeft het niet in één keer te doen. Je eerste stap mag heel klein zijn: leg een lege tas op het bed. Meer niet, voor nu. Later kun je misschien zachte, comfortabele reiskleding in laagjes kiezen, zonder iets wat kriebelt.
3Vraag om hulp voordat je gaat
Sommige mensen vinden het makkelijker om een paar dagen voor vertrek al om assistentie te vragen. Het zonnebloemkoord werkt op elk vliegveld en station anders, dus kijk eerst op hun website.
Een kort berichtje kan het werk voor je doen. Bijvoorbeeld: "Hallo. Ik heb een onzichtbare beperking, en drukke, lawaaiige plekken kunnen me overweldigen. Welke assistentie bieden jullie? Bijvoorbeeld hulp bij de beveiliging, een rustigere plek om te wachten of eerder instappen."
Als praten moeilijk is, kunnen kleine kaartjes met tekst helpen. Bewaar ze bij je ticket en laat er een zien in plaats van te praten. Een paar ideeën:
- "Kunt u het opschrijven, alstublieft? Ik begrijp het beter als ik het lees."
- "Geef me alstublieft één instructie tegelijk."
- "Praten is nu moeilijk voor me. Ik kan wijzen of schrijven."
- "Misschien kijk ik u niet aan, maar ik luister wel."
- "Veranderingen zijn moeilijk voor me. Kunt u vertellen wat er hierna gebeurt?"
4Maak een plan voor als het te veel wordt
Schrijf je plan voor moeilijke momenten nu op, nu je rustig bent. Dan hoef je het op de dag zelf alleen nog te volgen.
- Eerste stap, al besloten: koptelefoon op, zonnebril op, en stop met lopen als dat kan.
- Zoek een rustigere plek. Een muur, een hoekje, een toilet of een stilteruimte.
- Laat een kaartje zien in plaats van te praten.
- Doe iets voor je lichaam: water, een snack, lang uitademen.
- Dan alleen het volgende kleine ding. Maar één.
Het kan ook helpen om de lat bewust lager te leggen. Op een reisdag is het minimum genoeg. Je klaarmaken, eten, met mensen praten. De basis doen telt.
5Laat ruimte om bij te komen
Veel mensen plannen de reis, maar vergeten de dagen erna. Probeer na elke reisdag een rustige dag in te plannen. Een dag zonder afspraken is deel van het plan, geen verspilling.
De reis is niet voorbij als je thuiskomt. Geef jezelf tijd om te landen. Op de eerste dag thuis kun je alleen de sensorische tas uitpakken, iets veiligs en makkelijks eten en een rustige avond zonder plannen hebben.
Ga in de dagen daarna terug naar één anker, zoals slaap, een maaltijd of een wandeling. Laat berichten wachten als dat nodig is. Doe de was in kleine porties. Als je uitgeput bent, verwacht deze week dan minder van jezelf. Het kan helpen om iemand te vertellen dat je tijd nodig hebt om bij te komen.
6Leer een beetje voor de volgende keer
Schrijf na de reis een paar aantekeningen op. Wat ging beter dan je had verwacht? Wat was het moeilijkst, en wat kan de volgende keer helpen? Wat is één ding dat je anders wilt inpakken of plannen? Elke reis kan een beetje makkelijker worden.
En als het plan in duigen viel, of je bent gestopt met voorbereiden, dan is er niets verloren. Ik ga ook terug naar de kleinste stap. Je kunt altijd opnieuw beginnen. Vraag jezelf gewoon: wat is de kleinste stap die ik vandaag kan zetten?
ElaraClub