W skrócie
- 1Najpierw spakuj torbę sensoryczną i trzymaj ją przy sobie.
- 2Gdy mówienie jest trudne, kartka z napisem może pomóc.
- 3Spróbuj zaplanować spokojny dzień po podróży na regenerację.
Cześć, jestem Elara. Jestem osobą autystyczną i mam ADHD. Wiem, jak głośny i jaskrawy potrafi być dzień podróży. Pociągi, samoloty, tłumy, czekanie. To może być dużo.
Podróż bywa trudna na różne sposoby. Dla wielu osób autystycznych najtrudniejsze są hałas i zmiany. Przy ADHD może to być czekanie i zapominanie o różnych rzeczach. Przy AuDHD często jedno i drugie. Nic z tego nie jest porażką.
W tym poradniku dzielę się planem, który sama chciałabym mieć wcześniej. To mniej niespodzianek, więcej ciszy i prawdziwy czas na regenerację po powrocie. Nie musisz robić wszystkiego. Wybierz tę część, która pomoże Ci najbardziej.
Dotknij części, żeby ją otworzyć.
1Poznaj, co Cię przeciąża
Kiedy wiesz, co Cię przeciąża, reszta planu staje się łatwiejsza. Wystarczy kilka słów. Spróbuj zadać sobie pytania:
- Co przeciąża mnie najbardziej w podróży? Może to być hałas, światło, tłum, zapachy albo czekanie.
- Co uspokaja mnie najszybciej?
- Co chcę, żeby obsługa albo osoby, z którymi podróżuję, o mnie wiedziały?
Potem przemyśl swoją podróż od drzwi domu do pierwszej nocy poza nim. Wyjście z domu. Dotarcie na dworzec albo lotnisko. Kontrola bezpieczeństwa. Czekanie. Sama podróż. Przyjazd. Pierwsza noc.
Przy każdym etapie zapisz, co może być trudne i co pomoże. Pojedyncze słowa wystarczą. Na przykład: „Kontrola: tłum. Pomoc: słuchawki”.
2Najpierw spakuj torbę sensoryczną
Jeśli zrobisz tylko jedną rzecz, zacznij od tego. Torbę sensoryczną pakuje się szybko i pomaga w każdej podróży, nawet krótkiej. Spakuj ją jako pierwszą i trzymaj przy sobie, nie w bagażu rejestrowanym.
- Hałas i światło: słuchawki albo zatyczki do uszu, naładowane i w etui. Okulary przeciwsłoneczne albo czapka z daszkiem. Spokojna playlista albo podcast, wcześniej pobrane.
- Ciało i jedzenie: bezpieczne jedzenie, które na pewno możesz zjeść. Pusta butelka na wodę do napełnienia po kontroli. Miękka warstwa ubrania na zimne albo głośne miejsca. Twoje stałe leki, w bagażu podręcznym.
- Spokój: przedmiot, który daje Ci poczucie bezpieczeństwa, albo fidget. Coś znajomego do robienia, na przykład książka, gra albo łamigłówka. Naładowany powerbank i kabel.
- Dokumenty: bilety i dowód zawsze w tej samej kieszeni. Kartka z Twoim planem i ważnymi numerami telefonów.
To nie jest porada medyczna. Jeśli masz pytania o leki w podróży, na przykład o ich przyjmowanie przy zmianie stref czasowych, porozmawiaj z lekarzem albo osobą, która je przepisuje.
Resztę pakowania możesz zrobić małymi krokami. Nie musisz robić wszystkiego naraz. Pierwszy krok może być malutki: połóż pustą torbę na łóżku. Na razie to wszystko. Później możesz wybrać miękkie, wygodne ubrania podróżne na warstwy, bez niczego, co gryzie.
3Poproś o pomoc przed wyjazdem
Niektórym osobom łatwiej jest poprosić o asystę kilka dni przed podróżą. Smycz ze słonecznikiem działa inaczej na każdym lotnisku i dworcu, więc najpierw sprawdź ich stronę internetową.
Krótka wiadomość może zrobić to za Ciebie. Na przykład: „Dzień dobry. Mam niewidoczną niepełnosprawność i zatłoczone, głośne miejsca mogą mnie przytłaczać. Jaką pomoc oferujecie? Na przykład pomoc przy kontroli bezpieczeństwa, spokojniejsze miejsce do czekania albo wcześniejsze wejście na pokład”.
Kiedy mówienie jest trudne, pomóc mogą małe kartki z napisami. Trzymaj je przy bilecie i pokaż jedną zamiast mówić. Kilka pomysłów:
- „Czy może Pan/Pani to zapisać? Lepiej rozumiem, kiedy czytam”.
- „Proszę o jedną instrukcję naraz”.
- „Teraz trudno mi mówić. Mogę pokazać albo napisać”.
- „Mogę nie patrzeć na Pana/Panią, ale słucham”.
- „Zmiany są dla mnie trudne. Czy może mi Pan/Pani powiedzieć, co będzie dalej?”
4Zaplanuj, co robić, gdy robi się za dużo
Zapisz plan na trudne chwile teraz, w spokojnym momencie. Wtedy w dniu podróży wystarczy, że będziesz go realizować.
- Pierwszy krok, ustalony wcześniej: słuchawki na uszy, okulary przeciwsłoneczne na nos i zatrzymaj się, jeśli możesz.
- Znajdź spokojniejsze miejsce. Ścianę, kąt, toaletę albo cichy pokój.
- Pokaż kartkę zamiast mówić.
- Zrób coś dla swojego ciała: woda, przekąska, długi wydech.
- Potem tylko kolejna mała rzecz. Tylko jedna.
Pomóc może też celowe obniżenie poprzeczki. W dniu podróży minimum wystarczy. Przygotowanie się, jedzenie, rozmowy z ludźmi. Zrobienie podstaw się liczy.
5Zostaw miejsce na regenerację
Wiele osób planuje podróż, ale zapomina o dniach po niej. Spróbuj zaplanować spokojny dzień po każdym dniu podróży. Dzień bez żadnych zajęć to część planu, a nie strata czasu.
Podróż nie kończy się w momencie powrotu do domu. Daj sobie czas, żeby wylądować. Pierwszego dnia w domu możesz rozpakować tylko torbę sensoryczną, zjeść coś bezpiecznego i prostego i spędzić spokojny wieczór bez planów.
W kolejnych dniach wróć do jednej kotwicy, na przykład snu, posiłku albo spaceru. Wiadomości mogą poczekać, jeśli tego potrzebujesz. Pierz w małych partiach. Jeśli brakuje Ci sił, obniż w tym tygodniu oczekiwania wobec siebie. Pomóc może też powiedzenie komuś, że potrzebujesz czasu na regenerację.
6Wyciągnij małe wnioski na następny raz
Po podróży zanotuj kilka rzeczy. Co poszło lepiej, niż się spodziewasz? Co było najtrudniejsze i co mogłoby pomóc następnym razem? Jaką jedną rzecz warto spakować albo zaplanować inaczej? Każda podróż może być trochę łatwiejsza.
A jeśli plan się rozsypał albo przygotowania stanęły w miejscu, nic nie jest stracone. Ja też wracam do najmniejszego kroku. Możesz zacząć od nowa w każdej chwili. Po prostu zapytaj siebie: jaki najmniejszy krok mogę zrobić dzisiaj?
ElaraClub