In het kort
- 1Je hoeft niet overal naartoe; kies wat ertoe doet.
- 2Een klein plan met vertrektijd en rustige plek kan helpen.
- 3Kort nee zeggen mag, en een hersteldag plannen kan helpen.
Hoi, ik ben Elara. Feestdagen met familie kunnen warm en fijn zijn. Ze kunnen ook veel zijn.
Voor veel autistische mensen en mensen met ADHD kunnen het lawaai, het eten, de vragen en de knuffels langzaam al hun energie opslurpen. Sommige mensen vinden het ook lastig om te weten wanneer het oké is om weg te gaan. Nee zeggen zonder lange uitleg kan onmogelijk voelen.
In deze gids deel ik een paar zachte ideeën die je vandaag al kunt proberen. Je hebt niets bijzonders nodig. Een notitieboekje of de notitie-app op je telefoon is genoeg.
Tik op een deel om het te openen.
1Kies de bijeenkomsten die ertoe doen
De feestdagen kunnen snel vollopen. Eén uitnodiging worden er drie, en dan vijf. Het kan helpen om ze allemaal samen te bekijken voordat je ja zegt.
Vraag jezelf af welke momenten echt belangrijk voor je zijn. Misschien is dat het etentje met die ene tante van wie je houdt, maar niet het grote feest met mensen die je nauwelijks kent.
Je hoeft niet overal naartoe. Als je er een paar kiest, heb je meer energie over voor de momenten die je belangrijk vindt.
2Maak een eenvoudig plan voor elke bijeenkomst
Met een plan voelt een bijeenkomst minder als één groot onbekend iets. Probeer voor elke gelegenheid een klein plan te schrijven. Daarin kan staan:
- Wanneer je aankomt en wanneer je weggaat. Als je dit vooraf beslist, is de vraag "Mag ik nu gaan?" al beantwoord voordat hij opkomt.
- Je rustige plek. Dat kan een logeerkamer zijn, de veranda, de auto of zelfs even de wc.
- Je vertrouwenspersoon en jullie teken. Dit is iemand die je vertrouwt en die een klein gebaar kent, zoals aan je oor zitten, dat betekent "ik heb even pauze nodig" of "help me weg te gaan."
- Je veilige eten. Sommige mensen nemen een gerecht mee waarvan ze weten dat ze het kunnen eten. Anderen eten vooraf alvast een beetje.
Het plan hoeft niet perfect te zijn. Het is er alleen om een deel van het denkwerk voor je vast te houden.
3Gebruik kaartjes als woorden moeilijk zijn
In een luidruchtige ruimte kunnen woorden blijven steken. Sommige mensen vinden het makkelijker om een kort bericht te laten zien dan om het te zeggen.
Je kunt een paar kleine kaartjes schrijven of notities op je telefoon bewaren. Bijvoorbeeld:
- Ik ga even naar buiten.
- Ik heb rust nodig.
- Liever niet over dat onderwerp.
- Ik ga vroeg weg.
Bewaar ze in je zak of op je telefoon, zodat ze dichtbij zijn als je ze nodig hebt. Je vertrouwenspersoon kan er ook van weten.
4Nee zeggen zonder uitleg
Veel mensen hebben het gevoel dat ze elke keer een reden moeten geven als ze nee zeggen. Maar je mag het kort houden.
Hier zijn een paar eenvoudige manieren om het te zeggen:
- "Nee, dank je."
- "Dit jaar lukt het me niet."
- "Ik kom even kort."
- "Ik ga nu naar huis."
Als iemand vraagt waarom, kun je rustig dezelfde woorden herhalen. "Nee" is een complete zin. Je bent niemand een lang verhaal verschuldigd.
5Houd lieve herinneringen dichtbij
Soms is het moeilijkste deel de stem in ons eigen hoofd. Die zegt misschien dat je onbeleefd bent, of dat je langer zou moeten blijven.
Zachte herinneringen kunnen helpen. Je kunt er een paar opschrijven en ze in de loop van de dag bekijken:
- Ik mag weggaan.
- Kort is oké.
- "Nee" is een complete zin.
Ze lezen voordat je naar binnen gaat, of tijdens een pauze op je rustige plek, kan echt verschil maken.
6Plan een hersteldag
Na een grote bijeenkomst voelen veel mensen zich een tijdje moe. Dat is oké. Het kan helpen om daar rekening mee te houden.
Probeer de dag na een groot evenement vrij te houden, als dat kan. Zet het in je agenda, net als elke andere afspraak. Je kunt rusten, makkelijk eten, op een rustige plek blijven of in je eentje iets doen waar je van geniet.
Als je herstel vooraf plant, voelt het minder als iets wat je eerst moet verdienen.
7Een zachte afsluiting
Je hoeft dit niet allemaal tegelijk te doen. Begin misschien met één ding, zoals je vertrektijd kiezen of één kaartje schrijven voor in je zak.
Wat je nodig hebt tijdens de feestdagen is echt. Daarvoor zorgen is niet egoïstisch. Het helpt je juist om er te zijn op de momenten die ertoe doen. Dit is geen medisch advies, alleen een paar praktische ideeën om te proberen.
Ik hoop dat je feestdagen dit jaar een beetje zachter voelen. 🧡
ElaraClub